Kendi ölümünün anlamını anlamadan yaşlanan kişi, kötü insan olarak ölür..

Milan Kundera′nın kare asından birinin Broch olduğunu bilmeyen kalmadı. Büyük Avrupa Ruhu′nu yazan romancılardan biri Broch, diğerlerine bakarak söylersek (Musil, Kafka, Joyce, Proust, Mann, Gombrowicz) daha az okunan, bilinen bir yazar.

Bir sözü bile bize onun nasıl bir roman yaratmak istediğini açıklamaya yeter de artar bile: "İnsan yaşamının keşfedilmeyen yerlerini romanla keşfetmek".

Bunu yaparken; diğerlerinden biraz farklı / fazla bir şekilde deneysel yazıp bilim, bilim felsefesi, matematik vb. gibi dalları yoğun bir şekilde kullanır. Ama sonuçta insanları et ve kemiğe bürünmüş, duyguları, inançları, açmazları olan kişilerdir. Hepsi de özellikle ölüm konusunda dehşetvari bir saplantı içindedirler.

Bilinmeyen Değer, Broch′un dilimizdeki tek romanı, bir matematikçinin yaşama ve evrende olup biten herşeye matematiğin güven verici penceresinden bakmaya çalışması ve yaşamın denklemelerinin sanılandan daha basit ve daha zor olduğunu, çözümün sadece insan kalbinde saklı olduğunu anlamasının romanıdır. Yaşam bir denklemdir ve gücü; çözümünün, en azından bu dünyada olmamasından gelir.

40 yaşından sonra yazın dünyasına atılan Broch karısından boşanır, babasından kalan fabrikayı satar, Naziler yüzünden Avrupa ve ABD′de paramparça bir sürgün yaşamına atılır, annesi toplama kampında ölür, kimsesi yoktur ve cebinde başyapıtı Der Tod des Vergil (Virgilius′un Ölümü) ağıtları ile o üniversiteden bu üniversiteye dolaşır.

Yahudilik insana neler yaptırıyor öyle...

Not: Kitap1988 yılında Ferit Edgü′nün ünlü Ada Yayınları′ndan çıktı. Çevirmeni ise Prof. Dr. Gertrude Durusoy. Bilinmeyen Değer′in değerini bir tek onlar anlamış